"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud Nr 4 (89)/2018

Spis artykułów

50 lat Zakładu Geologii w strukturze KGHM CUPRUM

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 5-30

W artykule opisano 50-letnią historię działalności Zakładu Geologii KGHM CUPRUM
w kontekście problemów i wyzwań, jakie pojawiały w trakcie udostępniania i eksploatacji złóż rud miedzi w kopalniach KGHM Polska Miedź S.A. Główny kierunek badań skupiał się na aspektach praktycznych rozpoznawania budowy górotworu i jakości rudy, stanowiących podstawę do planowania produkcji górniczej. Poprzez szczegółowe rozpoznawanie warunków geologicznych i hydrogeologicznych próbowano rozwiązać podstawowe problemy związane z zagrożeniami naturalnymi, a mineralogiczne i petrograficzne badania były i są podstawą do planowania przeróbki wydobytej rudy. Istotnym zagadnieniem jest współwystępowanie w rudach miedzi metali użytecznych, takich jak Ag, Au, Zn, Pb, platynowce, Re, Se, Ni, a także siarki, arsenu i węgla org. Badania i obserwacje strukturalno-tektoniczne, powiązane z wynikami badań wytrzymałościowych, doprowadziły do stworzenia ogólnej klasyfikacji geologiczno-inżynierskiej masywu skalnego w obszarze kopalń. Powiązanie właściwości geomechanicznych masywu skalnego z warunkami prowadzenia eksploatacji wskazywało na potencjalne możliwości wystąpienia zjawisk geodynamicznych. W ostatnich latach jednym z ważniejszych zadań, związanych z postępem eksploatacji, było stworzenie kompleksowego programu badawczego, w celu poszerzenia bazy zasobowej KGHM Polska Miedź S.A. W efekcie, w latach 2007-2014 wykonano wnioski koncesyjne wraz z projektami robót geologicznych na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż: Radwanice, Gaworzyce (udokumentowane już jako jedno złoże rud miedzi Radwanice-Gaworzyce), „Retków-Ścinawa, Głogów, Bytom Odrzański i Kulów-Luboszyce. Skompletowano również wnioski szeregu koncesji na wydobywanie rud miedzi ze złóż na monoklinie przedsudeckiej. W obszarze tzw. Starego Zagłębia programem badań objęto złoże Wartowice (koncesja Synklina Grodziecka) i Niecka Grodziecka (koncesja Konrad). Do tej pory wykonano łącznie 42 głębokie otwory wiertnicze rozpoznawcze i poszukiwawcze.

W artykule opisane są najważniejsze współczesne prace badawczo-rozwojowe, realizowane w ramach funduszy unijnych i badawczych KGHM Polska Miedź S.A. Przedstawiono również zaplecze sprzętowo-laboratoryjne i programowe, znajdujące się
w posiadaniu Zakładu Geologii.

Rewitalizacja górniczego dziedzictwa techniki i kultury w pracach KGHM CUPRUM Sp. z o.o. CBR

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 31-48

Wielowiekowa historia górnictwa na ziemiach polskich pozostawiła niezwykle bogate górnicze dziedzictwo techniki i kultury. Prace dotyczące zagadnień dziedzictwa górniczego KGHM CUPRUM Sp. z.o.o. Centrum Badawczo-Rozwojowe rozpoczęło od współpracy z Kopalnią Soli „Wieliczka” w 1983 r. Zespół specjalistów, wówczas Zakładów Badawczych i Projektowych Miedzi CUPRUM, podjął się rozwiązania szeregu zagadnień, dotyczących zabezpieczenia zabytkowych wyrobisk podziemnych tej unikatowej kopalni. W ciągu 35-letniej współpracy z KS „Wieliczka” w Zakładzie Górnictwa wykonany został szereg analiz górniczych i geomechanicznych oraz liczne prace studialne i projekty techniczne na potrzeby ochrony bezcennego dziedzictwa górniczego, jakim jest wielicka kopalnia. KGHM CUPRUM Sp. z.o.o. – CBR ma również swój istotny udział w rozpoznaniu i ochronie bogatego dziedzictwa górniczego Dolnego Śląska, gdzie relikty historycznej działalności górniczej zlokalizowane są szczególnie licznie. Najważniejszym przedsięwzięciem w tym obszarze, realizowanym w latach 2010-2013 przez Zakład Górnictwa, był projekt dotyczący terenów i obiektów pogórniczych w gminie Mirsk. Przedsięwzięcie to obejmowało kompleksowe rozpoznanie, zabezpieczenie oraz wykorzystanie dużego zespołu reliktów dawnych robót górniczych do celów poznawczych i rekreacyjnych. Aktualnie w KGHM CUPRUM Sp. z o.o. – CBR prowadzone są prace dotyczące szeregu innych, historycznych obiektów i terenów pogórniczych, związanych m.in. z historycznym górnictwem i metalurgią rud miedzi w okolicach Miedzianki i Ciechanowic – gdzie udokumentowana historia wydobywania rud miedzi sięga 1311 r., Leszczyny – gdzie w XIX w. rozpoczęto systematyczną eksploatację pokładowego złoża rud miedzi, rud ołowiu i srebra w północnej części Gór Sowich czy węgla kamiennego w okolicach Nowej Rudy.

Dorobek Zakładu Inżynierii Mechanicznej i Elektrycznej KGHM CUPRUM – CBR w pracach badawczo-rozwojowych na rzecz górnictwa rud miedzi

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 49-67

W artykule przedstawiono wkład Zakładu Inżynierii Mechanicznej i Elektrycznej KGHM CUPRUM w rozwój i podnoszenie poziomu technicznego górnictwa rud miedzi oraz w rozwiązywanie problemów bieżących i wyznaczanie kierunków rozwoju KGHM Polska Miedź S.A.

Projektowanie wysokowydajnych, trigeneracyjnych systemów klimatyzacji centralnej kopalń KGHM

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 69-82

W artykule przedstawiono rozwiązania techniczne i projektowe, zastosowane w zaprojektowanym w nowo powstałym w KGHM CUPRUM Zakładzie Budownictwa Przemysłowego i Badań Materiałowych trigeneracyjnym systemie przygotowywania wody lodowej do celów chłodniczych powietrza kopalnianego, bazującym na skojarzonej produkcji energii elektrycznej, chłodu i ciepła podczas spalania paliwa gazowego w silnikach gazowych. Drugim istotnym poruszonym tu elementem jest ewolucja procesu projektowania obiektów o wysokim stopniu skomplikowania, ze zwróceniem szczególnej uwagi na nowoczesne narzędzia projektowe, umożliwiające proces projektowania w technologii BIM (Building Information Modeling), w wirtualnej rzeczywistości.

Działalność Zakładu Ochrony Środowiska, czyli naukowe podstawy praktycznych rozwiązań proekologicznych w górniczym przemyśle miedziowym

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 83-95

W artykule przedstawiono wyniki wybranych prac naukowo-badawczych, wykonanych na przestrzeni ostatnich pięciu dekad w Zakładzie Ochrony Środowiska KGHM CUPRUM Centrum Badawczo-Rozwojowe (wcześniej znane jako ZBiPM Cuprum, CBPM Cuprum), których wykorzystanie i często wdrożenie przyczyniło się do znaczącej poprawy stanu środowiska w rejonie górniczego Zagłębia Miedziowego. Wkład i rola CUPRUM, a więc zakładów tzw. zaplecza KGHM, umożliwiały nierzadko zapewnienie ciągłości funkcjonowania oddziałów na przestrzeni lat. Opracowywano rozwiązania organizacyjne, usprawniające funkcjonowanie spółki-Matki, przygotowywano dokumentację, na podstawie której oddziały KGHM Polska Miedź S.A. uzyskiwały wymagane prawem decyzje, stanowiące ramy prowadzonej działalności górniczo-hutniczej, czy też wreszcie wypracowywano rozwiązania techniczne dla potrzeb jej konkretnych instalacji.

Modelowanie numeryczne i pomiary dołowe w badaniach stateczności wyrobisk górniczych prowadzonych w Zakładzie Mechaniki Górotworu KGHM CUPRUM – CBR

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 97-116

W artykule scharakteryzowano działalność naukową Zakładu Mechaniki Górotworu KGHM CUPRUM CBR oraz jego najważniejsze osiągnięcia z tym związane na przestrzeni lat 2009-2018. Szczególne miejsce w tej działalności odgrywają różnorodne badania, poświęcone w szerokim pojęciu stateczności wyrobisk podziemnych polskich kopalni miedzi. Wspomniane badania prowadzone były zarówno z wykorzystaniem metod teoretyczno-analitycznych i numeryczno-komputerowych, jak i pomiarów dołowych, obejmujących monitoring stanu górotworu w otoczeniu wyrobisk oraz generalnie sejsmikę indukowaną działalnością górniczą. Artykuł zawiera ogólne wprowadzenie do zagadnienia stateczności wyrobisk podziemnych z elementami zagrożenia i sposobami ich kwantyfikacji, a następnie omawia opracowane w Zakładzie i zaproponowane do wykorzystania w praktyce rozwiązania numeryczne. Przedstawiono także unikalne oprzyrządowanie techniczne, służące do monitoringu stanu górotworu, oraz zbudowane w Zakładzie urządzenie laboratoryjne do badania właściwości odkształceniowo-wytrzymałościowych skał w warunkach prawdziwie trójosiowego ściskania. Na koniec przedstawiono także aktualną ofertę badawczą Zakładu i pełny zakres realizowanych badań naukowych.

Badania, ocena i profilaktyka zagrożeń aerologicznych w działalności Zakładu Aerologii Górniczej KGHM CUPRUM

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 117-131

W artykule przedstawiono zakres działalności Zakładu Aerologii Górniczej KGHM CUPRUM w rozwiązywaniu problemów ruchowych kopalń w związku z występującym zagrożeniem klimatycznym, gazowym oraz pyłowym. Scharakteryzowano działania, zmierzające do opracowania tzw. temperatury zastępczej klimatu, jako wskaźnika oceny warunków klimatycznych w warunkach wyrobisk górniczych. Przedstawiono zakres badań, wykonanych zarówno w celu potwierdzenia zasadności wprowadzenia nowego wskaźnika oceny klimatu, jak i w celu wykazania skuteczności stosowania indywidualnych osłon klimatycznych oraz wpływu trudnych warunków klimatycznych na organizm pracowników. W artykule zaprezentowano opracowane w Zakładzie Aerologii Górniczej rozwiązania techniczne w obszarze techniki klimatyzacji stanowiskowej, stanowiącej istotny w kopalniach KGHM Polska Miedź S.A. kierunek poprawy warunków pracy.

Dziesięciolecie Zakładu Technologii Energetycznych

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 133-145

W roku 2018 minęło 10 lat od powstania Zakładu Technologii Energetycznych. W artykule przedstawiono obszar działalności badawczo-rozwojowej Zakładu na podstawie kluczowych projektów zrealizowanych w ostatniej dekadzie. Obecnie potencjał badawczy zakładu obejmuje takie obszary, jak: przetwarzanie i zarządzanie energią, rozwiązania niskoemisyjne, technologia chemiczna, analiza przestrzenna, analiza formalnoprawna inwestycji, geologia, geofizyka, geoinformatyka i zarządzanie procesowe.

Wybrane zastosowania technologii ICT w górnictwie, czyli o Zakładzie Analityki w KGHM CUPRUM

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 147-157

Historia Zakładu Analityki jest relatywnie krótka, ale ilustrowana wieloma ciekawymi projektami, których efekty opublikowane zostały w prestiżowych czasopismach i materiałach konferencyjnych. Dają one podstawę do stwierdzenia istotności roli zespołu i wagi osiągniętych efektów, zwłaszcza naukowych, opracowanych w często międzynarodowych zespołach. Niniejszy artykuł nie jest opisem historii Zakładu, ale przeglądem opracowanych rozwiązań i rodzajem spisu treści, zachęcającym do głębszego studiowania publikacji pracowników Zakładu. Tematyka działań naukowych jest dość zróżnicowana, ale wspólnym mianownikiem działań jest szeroko pojęta analityka danych rejestrowanych: w procesach technologicznych, maszynach, infrastrukturze wykorzystywanej w ciągu technologicznym, a nawet danych z systemu monitorowania aktywności pracownika. Elementy technologii robotycznych, prezentowane w pracy, rozważane są również w kontekście analityki danych (mobilny robot czteronożny jest platformą, zbierającą dane z inspekcji infrastruktury, sterowanie robotem do rozbijania brył ściśle zależy od tego jak dobrze rozpoznana zostanie struktura urobku na kracie itd.). Rozwój technologii ICT umożliwia pomiar w czasie rzeczywistym wielu kluczowych parametrów w procesach technologicznych. Umiejętne przetworzenie tych danych może być podstawą do wspomagania zarządzania, modelowania i optymalizacji procesów, wykrywania „wąskich gardeł” procesu, budowania nowej wiedzy o zjawiskach, poprawy efektywności wykorzystania infrastruktury, definiowania wskaźników (tzw. KPI) itd. Tendencja cyfryzacji górnictwa ma charakter globalny. Współpraca Zakładu Analityki z centralą i oddziałami grupy KGHM Polska Miedź S.A. stanowi odpowiedź na rzeczywiste potrzeby sektora, wynikające z przemian technologicznych.

Psychologia przemysłowa w przemyśle miedziowym w Polsce

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 159-174

W artykule zaprezentowano definicję gałęzi psychologii, tj. psychologii przemysłowej. Omówiono jej genezę, główne obszary badawcze i opisano przykłady jej zastosowań. Biorąc pod uwagę problem oceny i stymulowania pracowników, syntetycznie opisano ewolucję postrzegania przez organizację zasobów ludzkich jako aktywów i podano przykładowe wskaźniki ich wyceny. Na tym tle nakreślono podstawowe osiągnięcia KGHM CUPRUM Sp. z o.o. CBR w dziedzinie psychologii przemysłowej i partnera przemysłowego w perspektywie ostatnich czterech lat (2014-2018), a także w okresie budowy i intensywnego rozwoju Nowego Zagłębia Miedziowego w ubiegłym wieku.