"CUPRUM" Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud Nr 2 (83)/2017

Spis artykułów

Wykorzystanie metody georadarowej w poszukiwaniach podziemnych wyrobisk górniczych oraz innych obiektów inżynieryjnych

Strony: 5-28

Artykuł prezentuje wykorzystanie metody georadarowej w celu oceny stateczności górotworu wokół wyrobisk górniczych w kopalniach rud miedzi KGHM Polska Miedź S.A. oraz w poszukiwaniach podziemnych wyrobisk górniczych oraz innych obiektów inżynieryjnych. Scharakteryzowano istotę metody georadarowej. Przedstawiono przeprowadzone badania w warunkach kopalń LGOM oraz poszukiwania historycznych wyrobisk podziemnych w Krobicy i Gierczynie.

Koncepcja eksploatacji złoża rud miedzi w węźle uskoków Rudna Główna i Biedrzychowa O/ZG Rudna KGHM Polska Miedź S.A.

Strony: 29-28

W artykule dokonano oceny możliwości bezpiecznego wybrania złoża rud miedzi w węźle systemu uskoków Rudna Główna i Biedrzychowa, zlokalizowanym w południowo-wschodniej części kopalni Rudna. Przedmiotowy rejon charakteryzuje się bardzo wysoką aktywnością sejsmiczną. W okresie od 1988 r. w polach G-3/3, G-4/6, G-7/3, G-7/4 oraz G-7/5 wystąpiło łącznie ponad 230 wstrząsów o energii ³ 106 J, w tym 9 wstrząsów o energii ³ 108 J, które utożsamia się głównie z uaktywnianiem się ww. uskoków. Niemal wszystkie wstrząsy o tych energiach spowodowały tąpnięcia o rozległych skutkach. Planowana w tym rejonie eksploatacja będzie uwzględniać dostępne technicznie i organizacyjne działania, zmierzające do wykluczenia lub istotnego ograniczenia możliwości uaktywnienia się ww. dyslokacji oraz ograniczenia poziomu wysokoenergetycznej sejsmiczności, wywołanej uaktywnianiem się utworów wstrząsogennych, zlegających nad polami XII/5 i G-7/5. Omówiono charakterystykę warunków geologiczno-górniczych, występujących w rejonie planowanych robót wybierkowych oraz wyniki analizy aktywności sejsmicznej, towarzyszącej dotychczasowej eksploatacji. Przedstawiono warunki kontynuacji eksploatacji w polu G-7/5 oraz koncepcję wybierania złoża w polu XII/5, a także wyniki prognozy sejsmiczności dla obu ww. pól i zasady profilaktyki zagrożenia tąpaniami.

Możliwości i perspektywy wykorzystania kompleksu obiektów pogórniczych w Leszczynie do celów promocyjnych i turystycznych Starego Zagłębia Miedziowego

Strony: 39-49

W artykule przedstawiono możliwości i wstępną koncepcję zagospodarowania kompleksu obiektów pogórniczych w Leszczynie na cele geoturystyczne, głównie z myślą o podkreśleniu roli tego miejsca w historii Starego Zagłębia Miedziowego. Prace badawcze, realizowane na terenie niecki leszczyńskiej przez Muzeum Miedzi w Legnicy, KGHM CUPRUM sp. z o.o. Centrum Badawczo-Rozwojowe oraz Fundację Archeologiczną Archeo w latach 2012-2015, pozwoliły rozpoznać relikty dawnych prac górniczych, pochodzące ze średniowiecza, aż po XIX wiek. Na szczególną uwagę zasługują badania podjęte w kopalni Ciche Szczęście (Stilles Glück) w Leszczynie. Obiekt ten był pierwszym zakładem przemysłowym w okolicach Złotoryi, w którym w drugiej połowie XIX wieku prowadzono wybierkę złoża rud miedzi pochodzenia osadowego. Obok kopalni znajdowała się również huta, zajmująca się produkcją kamienia miedziowego. Eksploatację złoża wznowiono w latach 30. XX wieku, a po 1945 r. kontynuowano w Zakładzie Górniczym „Lena”, pierwszej uruchomionej kopalni Starego Zagłębia Miedziowego. Wydobycie prowadzono w niej od 21 czerwca 1950 r. do 31 grudnia 1973 r. Podjęte w latach 2014-2015 prace badawcze, dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź, umożliwiły rozpoznanie części z dostępnych wyrobisk kopalni Ciche Szczęście, jak również ocenę stanu zachowania obiektu. Pozwoliło to na analizę możliwości udostępnienia zespołu podziemnych wyrobisk dawnej kopalni oraz wskazanie na szereg uwarunkowań dotyczących potencjalnej realizacji takiego przedsięwzięcia.

Wstępna ocena stanu bezpieczeństwa podziemnych tras turystycznych w Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu

Strony: 51-59

Celem artykułu jest przedstawienie wstępu do oceny stanu bezpieczeństwa podziemnych tras turystycznych w MGW w Zabrzu. Jednym z jego elementów było przeprowadzenie badań ankietowych dotyczących bezpieczeństwa tras turystycznych w odczuciu samych zwiedzających. W tym celu opracowano ankietę, która obejmowała pytania z zakresu trzech głównych obszarów: bezpieczeństwa ogólnego, zdarzeń potencjalnie niebezpiecznych oraz zadowolenia turysty. Ankieta była anonimowa, a jej wypełnienie dobrowolne. Pytania miały charakter zamknięty, z wyjątkiem dwóch pytań, gdzie proszono o podanie niebezpiecznych zdarzeń na trasie oraz uwag. Na podstawie ankiety przeprowadzono badania wśród 500 losowo wybranych turystów zwiedzających trasy podziemne w MGW w Zabrzu. Wyniki badań zamieszczono na wykresach, uwzględniając dodatkowo płeć, wiek, oraz wykształcenie.

Zmiany rzeźby terenu związane z historyczną eksploatacją rud żelaza w rejonie częstochowskim

Strony: 61-70

Eksploatacja doggerskich rud syderytowych w rejonie częstochowskim trwała nieprzerwanie ponad 600 lat. Związana z nią zmiana rzeźby terenu uwidacznia się przede wszystkim w postaci deponowanych na zwałowiskach odpadów po górnictwie i przeróbce rud żelaza. Na początku lat 70. ubiegłego wieku nastąpił proces likwidacji górnictwa w opisywanym rejonie. Jako pierwszą zlikwidowano w 1970 r. kopalnię Rudniki w Rudnikach koło Zawiercia, a jako ostatnią kopalnię Wręczyca we Wręczycy Wielkiej w 1982 r. W artykule przedstawiono charakterystykę zmian rzeźby terenu na przykładzie analizy zwałowisk po górnictwie i przeróbce rud żelaza w Częstochowskim Zagłębiu Rudonośnym. Na analizowanym obszarze zinwentaryzowano 41 zwałowisk po górnictwie i przeróbce rud żelaza, które są zlokalizowane pomiędzy Częstochową, Konopiskami, Kłobuckiem i Zawierciem. W artykule sporządzono charakterystykę wybranych obiektów oraz zaproponowano kierunki ich rekultywacji oraz zagospodarowania.

Efektywność zastosowania modułu Peltiera do odzysku energii z procesów emitujących ciepło odpadowe

Strony: 71-81

W Polsce efektywność energetyczna jest blisko trzy razy niższa niż w krajach Europy Zachodniej. Znaczna ilość energii jest tracona w procesach, w których nie ma prowadzonego odzysku ciepła odpadowego, co w znaczący sposób przekłada się na efektywność. Niniejszy artykuł prezentuje jedną z możliwości zastosowania układu przetwarzającego ciepło odpadowe w energię elektryczną – ogniwo Peltiera – co bezpośrednio mogłoby wpłynąć na poprawę bilansu energetycznego procesów technologicznych. Autorzy, poprzez analizę zaproponowanego rozwiązania, podejmują próbę rozpoczęcia dyskusji nad intensyfikacją wykorzystania zasobów naturalnych, minimalizując oddziaływanie człowieka na środowisko.

Innowacyjne i ekonomiczne monitorowanie taśm przenośnikowych. Technologia rezonansu magnetycznego vs promieniowanie radiologiczne

Pobierz pełna wersję artykułu (pdf)

Strony: 83-86

Na rynku istnieje obecnie kilka systemów diagnozowania stanu taśm przenośnikowych z linkami stalowymi. Najpopularniejsze są urządzenia, które oceniają stan taśmy przenośnikowej poprzez analizę parametrów rejestrowanych przy użyciu technologii rezonansu magnetycznego. Jednak mają one istotne niedoskonałości i braki w porównaniu z systemami, które do diagnozy wykorzystują promieniowanie radiologiczne, np. CBGuard Life Extender X6. Krótkie porównanie obu systemów pozwoli na obiektywną analizę i odpowiedź na pytanie – czy monitorowanie stanu taśm przenośnikowych może być innowacyjne, a jednocześnie ekonomiczne? Skanery typu CBGuard Life Extender X6, które wykorzystują promieniowanie rentgenowskie, tworzą fotograficznej jakości obraz taśmy przenośnikowej – każdego mm³ linki stalowej i każdego mm³ jej gumowego otoczenia. Innymi słowy, każda linka, każde złącze, wszystkie gumowe części taśmy są przedstawione w jakości, która dotychczas znana była głównie z radiologicznej diagnostyki zdrowotnej lub kontroli bagażowych wykorzystujących prześwietlarki bagażu.